رویدادهای مختلف علمی، اعم از کنفرانس ها، سمینارها، کنگره ها و همایش ها، به عنوان یکی از ابزارهای حیاتی و مؤثر در پیشرفت علمی کشور و تبادل دانش بین دانش پژوهان در زمینه های مختلف تلقی می شوند. این رویدادها فرصتی را فراهم می کنند تا محققان، دانشمندان و متخصصان در یک زمینه خاص گرد هم آیند و به تبادل اطلاعات، ایده ها و نتایج تحقیقات خود بپردازند. با شروع فراخوان یک همایش با موضوعی خاص، افراد مرتبط با آن موضوع در صدد رونمایی از فعالیت ها و دانش خود و ارائه مقالات مرتبط با آن موضوع بر می آیند. این تلاش ها موجب می شود قدم موثری در جهت پیشرفت جامعه و رسیدن به تکامل بیشتر برداشته شود. در پس ارائه مقالات و سخنرانی ها، چالش های ذهنی برای ارائه دهندگان مقاله و نیز برای شرکت کنندگان همایش و مخاطبان مقالات به وجود می آید و این خود زمینه ساز تحولات موثر در جامعه علمی است. از طریق شرکت در یک همایش، دانشجویان مهارت های ظریفی خواهند آموخت که در ارتقای حیات دانشگاهی آنها بسیار تاثیر گذار است. برای دانشجویان با ارائه سخنرانی در محیطی متفاوت از فضای دانشگاه، دریچه ای جدید در حیات علمی شان گشوده خواهد شد. اگر کاری که در همایش عرضه می شود به صورت ارائه پوستر باشد، دانشجو لازم است برای انعکاس بصری موضوع آمادگی قبلی کسب نماید و چکیده آن را برای دیگران شرح دهد.

هدف: هدف این مقاله تحلیل دیدگاه های مختلف درباره پیشرفت علم و نقدهای وارده بر هر یک و تبیین ضرورت تغییر رویکرد از فعالیت علمی به پیشرفت علمی است.روش شناسی: پژوهش حاضر از حیث ماهیت، نظری ـ فلسفی و از نظر روش قیاسی و استنتاجی است. با استفاده از این روش نظریه ها و آراء صاحب نظران در باب پیشرفت علم واکاوی و توصیف شده و به کمک قیاس نتایجی استنتاج شده است.یافته ها: در باب پیشرفت علم سه رویکرد وجود دارد: رویکرد معرفتی، رویکرد معنایی و رویکرد عملکردی ـ درونی. هر یک از این رویکردها حکایت های متفاوتی از پیشرفت علم عرضه می دارند. در دیدگاه معرفتی یا رویکرد سنتی، پیشرفت علم تجمع یا انباشتی از باورهای علمی واقعی است. بر انباشتگی خطی دانش و ابقاء نظریه های علمی تأکید می شود. در رویکرد معنایی، رئالیست ها توفیق علم را حاصل صدق تقریبی، صدق نمایی، ارجاع عبارات اصیل یا ترکیبی از این امور می دانند و بر ایده همگرایی، انباشتگی و انطباق در علم پای می فشارند. رویکرد عملکردی درون گرا و مسئله محور است و پیشرفت علم را حاصل انقلاب های علمی می داند. طرفداران این رویکرد یا پسارئالیست ها، نسبی گرا هستند. این نسبی گرایان متهمند که موضع آنها به نسبی بودن منجر می شود و اعتبار و قدرت روش علمی را برای مبارزه یا مواجهه با باورهای دیگر تضعیف می کند؛ به علاوه به خاطر خصلت سرنگون کننده انقلاب، هیچ انباشت علمی وجود ندارد. در مقابل رئالیست ها که اعتقادی به تغییرات انقلابی در نظریه های علمی ندارند، معتقدند که در اثر به وجود آمدن اصلاح تدریجی نظریه ها، علم رشد می یابد.نتیجه گیری : علیرغم تفاوت در نظریه ها، هر سه رویکرد پیشرفت علم را پیشرفت شناختی می دانند، نه تولید نوشتارگان یا تولید اطلاعات علمی (کتاب، مقاله). حرکت در مسیر علم باید شکوفایی ابعاد مختلف توسعه را فراهم آورد. پیشنهاد پژوهش آن است که مفهوم پیشرفت علم یا پیشرفت شناخت در قالب «اصل کانتی اشاعه سؤال» قابل توجیه است.

شناخت جامع و کامل هیچ علمی حاصل نمی شود مگر آنگاه که شخصی به دستگاه اصطلاح شناختی آن علم احاطه پیدا کند؛ از گزاره ها و احکام آن علم درکی عمیق و همه جانبه به دست آورد و ساختار متنی آثار مکتوب آن علم را بدرستی دریابد؛ و این همه بدان معنی است که شناخت هر علمی چیزی جز احاطه به زبان خاص آن علم نیست؛ زبانی که به عنوان پدیده ای فرهنگی، با زبان طبیعی و خود روی گفتار عامیانه فرق اساسی دارد. از این گذشته، نیل به پیشرفت در هر علمی در گرو پرورش روحیه آفرینشگری و ابداع در میان اصحاب آن علم است؛ و این نیز هنگامی به بهترین وجه حاصل می شود که شخص در عرصه ادبیات به تمرین خلقت گری پرداخته باشد.

تعداد مقالات علمی منتشر شده کشور در چند سال اخیر به طور مستمر افزایش یافته است و این از جمله موارد ملموسی است که دولتمردان کشور در گزارش های شفاهی و کتبی خود به آن مباهات می کنند. این حتی در شرایطی است که به زعم عده ای از پژوهشگران کارشکنی هائی در پذیرش و چاپ مقالات ارایه شده توسط ایرانیان صورت می پذیرد. اگرچه حرف و حدیث هایی در ارتباط با اعتبار این مقالات شنیده می شود بعنوان مثال گفته می شود که تعدادی از این مقالات از کیفیت خوبی برخوردار نیستند یا شماره ارجاعات به مقالات ایرانی محدود است و یا مصادیقی از سرقت های علمی در برخی مقالات منتشره مشاهده می شود.